
'Komkommers uit Friesland langer houdbaar'; De aanleiding
NRC.NEXT
27 oktober 2014 maandag
Section: weten; Blz. 2
 Steven Verseput
Dat stond vorige week in de folder van de Albert Heijn 
Komkommers voor 0,59 eurocent per stuk, zo stond vorige week in een folder van Albert Heijn. De vaste komkommerteler van de supermarkt, glastuinbouwbedrijf AC Hartman, vertelde in de aanbieding trots over zijn product. ,,In Friesland is de lichtintensiteit optimaal. Hierdoor zijn onze komkommers vitaler en langer houdbaar." 
De uitspraak viel nrc.next-lezer Martijn van de Spijker op, waarna hij ons mailde: ,,Het lijkt mij nogal onlogisch dat een komkommer die in Friesland is geteeld langer houdbaar is dan wanneer hij elders is geteeld." Zijn komkommers uit Friesland wel of niet langer houdbaar dan in de rest van Nederland? We checken het. 
De zon schijnt veel in het Friese dorp Sexbierum, mailt Jeroen Hartman van het glastuinbouwbedrijf. Sexbierum ligt aan de Waddenzee, ten noorden van Harlingen. ,,Aan zee zijn het voorjaar en de zomer zonniger dan het binnenland." Hij stuurt enkele artikelen die dat bevestigen. Door meer licht groeit de vrucht sneller en is daardoor eerder oogstbaar, wat de houdbaarheid verlengt, betoogt Hartman. 
Zonlicht is erg belangrijk bij de groei van komkommers in de Nederlandse kassen. Kunstlicht wordt soms ook gebruikt, maar vooral in de wintermaanden. 
Is er een verband tussen veel licht en een langere houdbaarheid van komkommers? Ja, zeggen twee experts van de Wageningen Universiteit onafhankelijk van elkaar: onderzoeker tomaten en komkommers Jan Janse en hoogleraar productfysiologie en kwaliteit Ernst Woltering. Meer licht zorgt voor een groenere kleur en een snellere groei van de komkommers. En dat is in het voordeel van de houdbaarheid. 
De komkommer is grofweg nog dertig dagen houdbaar vanaf het moment dat de vrucht begint te bloeien. De komkommer moet dan eerst volgroeien. Bij veel licht, vaak in combinatie met een hoge temperatuur, duurt dat proces tien tot vijftien dagen. Dan kan de vrucht geoogst worden - oftewel afsnijden met een mesje. Bij weinig licht duurt dat soms wel twintig dagen. In dat laatste geval zijn er nog slechts tien dagen tot de 'dertig dagen grens'. Meer licht kan dus zorgen voor een paar extra dagen houdbaarheid. 
Dan: heeft het gebied rond Sexbierum het meeste natuurlijke licht? Daarvoor kijken we naar de ' globale straling', oftewel lichtenergie: de som van directe straling (rechtstreeks van de zon) en diffuse straling (bijvoorbeeld door wolken weerkaatste straling). Over de periode 1981-2010 was de gemiddelde jaarlijkse hoeveelheid globale straling het hoogst in Zeeland, zo blijkt uit gegevens van het KNMI. 
In delen van Zeeland ging het om 395 kilojoule per vierkante centimeter, tegen 370 in Sexbierum. Qua aantal zonuren staat het Friese dorpje ook niet bovenaan: gemiddeld ruim 1.650 zonuren per jaar, tegen meer dan 1.750 in delen van Zeeland en Texel. 
Ook het Westland zit met al zijn glastuinbouw in een betere regio wat hoeveelheid globale straling en zonuren betreft. Dat wil niet zeggen dat Sexbierum in een slecht lichtgebied zit. Landelijk scoort het Friese dorp bovengemiddeld. Kort samengevat: de lichtintensiteit in Sexbierum is gunstig voor komkommerteelt, maar in andere gebieden is het nóg beter. 
Een Friese komkommerteler van Albert Heijn stelt dat de lichtintensiteit in zijn regio ,,optimaal" is, waardoor zijn komkommers langer houdbaar zijn. Uit gegevens van het KNMI blijkt dat hij in een gunstig lichtgebied zit, maar er zijn plaatsen aan de Nederlandse kust waar de lichtenergie nóg hoger is. Wel klopt het dat er een verband is tussen veel licht en de langere houdbaarheid van komkommers. Wij beoordelen zijn stelling daarom als half waar. 
Ook een bewering zien langs komen die je gecheckt wilt zien? Mail @nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag # 
 